Rebiu iti SABALI Awards 2009-2010
Ni Jaime Martinez Agpalo, Jr.

Ti SABALI Awards 2009-2010 wenno Savella-Baclig Literary Awards ket pasalip iti sarita nga inesponsoran dagiti agassawa a naayat iti literatura, da Judge Vivencio S. Baclig ken Mrs. Nenita F. Baclig. Da met Ariel S. Tabag, Cles B. Rambaud ken Juan S. P. Hidalgo, Jr. dagiti nagpaay a hurado.

“Dagiti Kumpet iti Patadem” a sarita ni Virgilio D. Domaloy manipud iti Brgy. Agat, Sison, Pangasinan ti nangiyalat iti maikatlo a gunggona. Ti pagpintasan ti sarita ti umuna man nga intay imurian ken idasig.

Take note, pagpintasan kunatayo, ta kadaytoy sinurattayo nga artikulo ket sursurotenna ti nakuna ken opinion ti nalatak a mannurat a ni Ralph Waldo Emerson no ania ti kritisismo. Kuna ti pagtamdagantayo a mannurat: “Criticism should not be querulous and wasting, all knife and root-pulling, but guiding, instructive, inspirational.” Ngarud, suroten pay laeng daytoy a sinurat dayta a balakad.

Maysa a pagpigsaan daytoy a sarita a naamirisko ket gapu ta napapanawen wenno timely a makunkuna a sarita. Saan laeng a basta timely no di ket namsek ti sarita kadagiti paripirip a mapasamak. Uray ti naggibusan ket naiparipirip nga immuna sakbay a napasamak. Nagamayan pay iti retorika ti paulo a mangpananam iti sarita.

Ti laengen paulona ket maysa a nabaked a metapora. Makapatig-ab. Nupay saan la a daytoy a sarita ti nakaaramatanna, ta nausaren iti adun a sarita, napudot latta gapu ti isyo a napapanawen. Basingkawel ngamin ti politika daytoy a tawen ket napapanawen la unay daytoy a banag. Kabarbaraanna nga isyo ta maipapan iti basingkawel ti politika dagiti dominante a damag iti inaldaw. Sumurot met dagiti sinurat. Maipapan ti basingkawel ti politika ti masarsarita iti sarita.

Iti laksid a maipapan iti politika ti topiko, nasuportaran dagiti naidatag a detalie wenno pasamak wenno napaneknekan ketdi dagiti argumentos ket lalo a dimmaeg ti sarita. Nadaeg ti pannakaisurat ti sarita agsipud ta naipakita dagiti rumbeng a maipakita ken naidetalie met dagiti rumbeng a maidetalie. Saanen a nagpalikawkaw ken nagaramat ti autor kadagiti pangngarig ta ad-addan a dagiti pasamak ti namaggunay ken nangsakop ti pakabuklan ti amin.

Intay man ngarud rugian nga ibugasan iti punto por punto ti sarita a kas maiyataday kadagiti ramen ti maysa a sarita…

TI PAULO

Nabileg a paulo ti “Dagiti Kumpet iti Patadem.” Inladawanna ti kinaasino dagiti agakem. Inladawanna ti kababalin ken takder dagiti agbibiag. Iti paulo pay laeng maiparipiripen ti pakabuklan ti amin. Adda pamalpalatpatan iti karakterisasion dagiti kangrunaan nga agbibiag.

Ta ania ngamin ti akem ti paulo? Isu ti masarsarita. Ti paulo ket maipapan kadagiti kumpet iti patadem. Asino dagiti kumpet iti patadem? Dagiti kangrunaan nga agbibiag, da Brando ken Oscar.

Apay a kumpetda iti patadem? Makapaladingit nga agpayso ta gapu iti kinarigat ti panagbiag dagiti agbibibiag, inkapilitan a kimpetda iti patadem ta kasapulanda la unay ti dakkel a gatad ti kuarta. Adda sense of exigency. Ni Brando, kasapulanna ti dakkel a gatad ti kuarta a pangpaagas ken ni tatangna a masaksakit. Ni Oscar kasapulanna met ti dakkel a gatad a pangsakana iti nakasalda a dagada. Nupay ammoda a narisgo ti ikakapetda iti patadem, awan sabali a maaramidanda no di ti kumpet.

TI TEMA:

Saanen a nasken nga ibugasan pay ti tema, a kas dagiti dadduma a sarita ta naiparang a nakamulagat. Naidaya a nangpadaeg manen ti sarita. Dagiti dadduma a sarita, agtaud kadagiti agbasbasa no ania ti interpretasion ti tema. Itoy a sarita, saan. Ti tema ti sarita ket “crime does not pay.” Konektado daytoy a tema iti paulo ti sarita.

TI PANGRUGIAN:

Wenno rugi ti sarita. Saan a naidetalie wenno naibaga lattan ti akem daytoy a paset ti sarita no di ket naipakita pay ta agserbida a kas mangiladawan iti kabibiag dagiti agbibiag. Nupay mabalin met koma a lisian dayta a banag no di ket irugi lattan babaen ti panangidetalie, kinaykayat ti author nga inaramat ti dramatically effects tapno maammuan ken mananam dagiti agbasbasa no apay a kimpet dagitoy nga agbibiag iti patadem. Nagballigi ti akem daytoy a paset a kas nangipakita – wen, naipakita ditoy – ti katatao ken kababalin dagiti agbibiag a kimpet iti patadem. Indibidual dagitoy a karakter a naaddaan iti bukod a biag ken katatao, nga agbiddut iti inda ikeddeng. Saan amin nga indibidual wenno persona ket umno ti pangngeddengda. Adda latta met saan a makaamiris ti kinalinteg. Adda latta met agbiddut. Saan a perpekto amin a tao.

Nagballigi pay a daytoy a paset ti sarita a nangipakita ti nauneg a relasion da Brando ken Oscar. Relasion a nalablabes pay ngem agkabsat. Manipud panagubingda, iti kinaagtutuboda ken ti pagtungpalanda (destiny) a kas maiyataday segun ti masarsarita a paset – dagiti kumpet iti patadem.

Iti pannakailap ti dakulap ni Brando babaen ti as-asaenna a buneng ti mangiparangarang iti nadara a paggibusan. Dayta a paripirip ket dakkel ti kaipapananna iti sarita. Ngarud, agpadpada a maibugasan ti relasion ti pangrugian ken ti paggibusan ti sarita itoy a nangrugian ti sarita. Ditoyda a naiyabel. Saanda a nagsina wenno simmailiwasiw iti tunggal maysa no di ket nagtugmokda a dua a mangpagagar iti pakabuklan ti sibubukel nga istoria.

DAGITI RISIRIS:

Wenno conflict situation. Sumagmamano laeng ti dakamatentayo…

Ti tao kontra iti tao. Dakkel nga ilgat daytoy, kas iparangarang ti nadara a nangrugian, ti paulo, ken dadduma pay. ket Nabugasan ti kastoy a risiris iti lib-at, kinasikap, kinapintek a mangipatungpal iti panggep nga aramiden. Saan a maawan dagitoy agsipud ta maipanggep iti politika ti madakdakamat. Nagamayan daytoy iti bang-i ti pulbora a kas kidkiddawen ti napapanawen nga eksena. Nadara nga eksena, iti pay laeng pangrugian ti sarita a naibaga.

Ti tao kontra iti gimong. Dakkel unay a risiris daytoy ta saan koma met a mapasamak iti ikakapet iti patadem. Ngem agsipud ta napaidam la unay ti gundaway kadagiti marigrigat, nagnunog iti makakeltay ti panangragpatda iti arapaapda ken essemda a rumang-ay. Gapu itoy a situasion, kasapulan dagiti agbibiag a kumpet iti patadem.

Ti tao kontra iti bagina met laeng. Makita daytoy ken ni Brando. “No badigard wenno ex-convict a mammapatay, uray man mano ti patangadenna iti barsanga. Ngem no biag ti inosente ti kettelenna, dina la ketdi maitured!” Dayta a risiris ket adda iti dandanin paggibusan ti sarita.

TI BALABALA.

Saankon nga idetalye no kasano ken ania dagiti napasamak no di ket sawekon nga idiretso ti nagudilan daytoy kas nangpabaknang ti sarita.

No idatalye babaen ti graphology wenno chart, nangrugi daytoy iti baba ket in-inut ti inna irarasuk. Ket idi dimtengen dayta a karasukan a pasetna, pimmaspas metten ti taray ti istoria agingga iti gibusna.

Iti paggibusan, umno la unay a matay dagiti kangrunaan nga agbibiag maiyataday iti tema a ‘crime does not pay.’ Saan laeng a basta sinagidna no di ket impasimudaagna pay iti kangatuan nga agpang dayta a banag.

Nabara a kablaaw iti author!#

“Ti Lalaki A Pakaikamangak”

Maikadua a Gunggona, Sabali Awards 2009-2010

Sarita ni Jovito Amorin ti Sta. Maria, Ilocos Sur.

Kas kadagiti naruay a saritana, naimarkan kenkuana daytoy estilona a sumurat ti sarita: awanen ti adu pay a palpalikaw. Straight to the point. Ababa ngem namsek, ngem madrama ken naannad a nangpili kadagiti indatagna nga eksena. Napili dagiti eksena. Uray kadagiti naratibo a paset ket ababa ngem namsekda kadagiti binatog.

Makaay-ayo ti kastoy a wagas ti panangiparang ti sarita (presentation) ken uray ania sinurat ta suroten laengen ti agbasbasa ti basbasaenna a sarita ket agtik-ab la ketdi iti nakaat-atiddog. Dagiti napili nga eksena ket isuda ti nangparnuay iti makagagar, makapikapik ken makaay-ayo a buya tapno saan nga ibbatan ti basbasaen.

Babaen ti first person point of view, ababa ken namsek a binatog, makuna a daytoyen ti makunak a marka ti author iti Literatura Ilokana. Personal memoir. Kas agpalpaliiw iti Ilokano literature, daytoy ti nadlawko…

Bueno, pasadaantayo man ti sarita…

TI PAULO:

“Ti Lalaki a Pakaikamangak.” Saanen a nagpalikaw. Ti kadakkelan a parikut ket kasanona (ni Joven) nga iyasideg ti riknana iti lalaki a pakaikamanganna. Saanna nga am-ammo dayta a lalaki. Am-ammona laeng a kas kriminal. Siga. Ngem kayatna latta ti maikamang iti daytoy a lalaki.
Hmn, makapalibbi met ken makapangato kadagiti kiday ti napili a topiko ti sarita!

Ta kas kuna ni Joven: “Ania koma no kriminal ti lalaki a pakaikamangak? Maksayan aya ti kinataok? Saan met a naikawes ti kinadakes ti maysa a tao. Ammok nga uray kriminal ti maysa a tao adda latta uray uray sangkabassit a kinaimbag a nabati ken naimula iti pusona.” Daytoy ti prinsipio ni Joven. Nasiken a prinsipio nga umayon iti karakterna.

Pinasarunuan pay dagiti met mangisakit kenkuana: “Sika ti torpe ken tanga no patiem amin nga ibagbagada.” Kinunada. Ta ngamin dagiti mangdurdurog kenkuana nga armenna laengen ti anak ti prinsipalda ket kayatda laeng ti agpasikat ken mamadpadakes ken Merci ta adda met “sisiimenda” a pakairanudan ken nalimed-a-saan a panagibales..

Ngem ti napudno nga agayat, uray ngata isullatmo iti bunganga ti kanion samo pagunien isunto pay la nga isu a yebkasna ti napudno a panagayatna. Ta iti ayat, awanan iti nagbabaetan wenno lapped a makaguped iti nadarisay a panggep. Saan a nalaka a mabaw-ing. Kasta ti napudno nga agayat, saan?

Ti napintas kadaytoy a sarita ket ti expectation no kasano a sanguen ti bida dayta a parikut iti pakaikamanganna. Adu dagiti tumaud a saludsod sakbay a malawlawagan ti amin. Adda daydiay saludsod “kalpasanna, aniat, napasamak?” No masagsagannad dayta a saludsod, ad-adda pay a nangipaay iti makagagar nga eksena. Daytoy ti inawit a birtud ti paulo daytoy a sarita…

TI PANGRUGIAN:

Madlaw iti pangrugian ti nairteng a gutad ti first person story. Damo pay laeng, wenno iti lukat, naisubon kadagiti agbasbasa ti makasilud a balikas tapno saan nga ibbatan ti agbasbasa ti basbasaenna: “Makapasuron a saan dagiti padak a mannursuro iti East Central. Ti ket pannakaikawkawakon a nangibaga nga adda riknak ken ni Merci a kamaestraanmi.”

Kadayta a lukat, maimarkan iti panunot ti agbasbasa dagiti agsasagannad a saludsod a kayatna a masungbatan kabayatan nga agtultuloy ti panangbasana iti sarita. Naimarka dita a kayat ti agbasbasa a maammuan dagiti sumaruno nga eksena ken ti kangrunaan a paset: ‘asino aya ti lalaki a pakaikamangan ni Joven?’

Iti ababa a pannao, ti pangrugian ti nagserbi a banniit kadagiti agbasbasa tapno ituloyda a basaen ken dida ibbatan ti basbasaenda. Agtultuloy dagiti saludsod a panangammo kadagiti sumaruno nga eksena. Agasasagannad a saludsod agingga a maibuksilan ti amin a kinapudno…

Nabileg ditoy ti risiris a tao kontra iti bagina, kas ti napinget nga ublag a dina armen ni Merci ken uyot nga armenna laengen ti anak ti prinsipalda, no kasano ti pannakaam-ammona iti ‘lalaki a pakaikamanganna’, ti kaadu dagiti nasken a mangngeddeng tapno saan nga agbalin a ‘torpe ken tanga.’

Adu pay dagiti nairamen a risiris a nasken a mangeddeng ni Joven.

Tao kontra iti gimong. Adda ni Joven iti gimong wenno sosiedad dagiti nalaing a dumurog ken umublag, iti lubong dagiti bumaddek iti ulo ti sabali tapno makuna nga isuda ti katayagan iti amin.

Ngem dagitoy a risiris ti nangtubay ti nasiken a karakterisasion ti bida.

KARAKTER ken KARAKTERISASION:

1. Ti lalaki a pakaikamangan ni Joven. Nagsiken a karakter ta naipakita ti kinaasinona wenno character’s appearance: “Natundiris ti agongna. Tsinito. Mestiso Itneg. Naamo ti rupana. Dakkel ti pammagina…” ken adu pay;

Ti aksion a nakasabbikel pay iti paltog wenno displaying the character’s action. Nalawag unay a naagapad. Saan pay nga agpakada a pumanaw iti kasarsaritana.

Ti panagsasaona a kunam la no alunosennan ni Joven gapu ta ‘awan as-asinna’ no agdamag, kas iti daytoy a binatog: “Maestroka nga agpayso. Ngem agkurang ti sursurom.”

Kasla dinandanog ni Pacman ti ngiwngiwmo no dayta ti mangngegam iti lalaki a pakaikamangam.

Amin dagitoy yebkasna laeng met ti riknana a kas ama:

“Nobiam gayamen a nabayag ti putotko… Ngem diak pay nakita ti anniniwanmo a nagparang ditoy balay…” Wen met ketdi a. Adda rason no apay a nadang-as nga agsao wenno revealing the character’s thoughts.

Ngem adda met gagar ti lalaki a pakaikamangan ni Joven nga agsao daytoy wenno letting the character speak:

“Dimonsa kayat a maam-ammo ti pamilia a pakaikamangam?” Ken daytoy pay: “Apay a ti anakko ti agpannuray? Awan lategmo? Dika pay naikamang, ander de sayakan!”

Ababa dagiti saona ngem namsek. Ket no sika ni Joven, napalalo ngatan a rikna no dika pay kasla narunaw nga ice cream a naibilag iti kainaran.

Ngem balensiado ta ammona met ti agala iti opinion ken kapanunotan ken agobserbar iti aglawlawna: “Uminumta ngarud a pagpatpatanganta…”

Iti getting reactions of others, “Nalaing met gayam a tao daytoy nobiom! …Nadayaw. Ken mannakiangaw!” Ngem naibusen ti lapayagan a pundador. Nakailad payen ni Joven iti bartekna.

Makapaisem met daytoy nga eksena a pannakaam-ammo ni Joven iti lalaki a pakaikamanganna. Uray la nagpalakpak dagiti lapayagko a nakabasa!

Makuna a round character ti karakterisasion ti “lalaki a pakaikamanganna”. Agbaliwbaliw ken saan daydiay takderna idi damo a ti tigre ket tigre iti agnanayon no di ket agbalin met a karnero. Naamo a karnero. No nadang-as idi damo, iti udina makaay-ayo met a tao.

Isu a dita ti nakaadawan ti paulo a “Ti lalaki a Pakaikamangak.”

2. Nasiken ti karakter ni Joven. Ammona a takderan ti saona, aramid ken kapanunotanna. Saan nga agatras iti pannubok, a kastay kunakon, uray isullatmo iti bunganga ti kanion irupirna latta ti ayatna. Dayta ti namagbalin a flat character wenno saan a pulos nga agbaliw ti takderna, iti laksid dagiti nangngegna a sao ken ti panangbartek ti lalaki a pakaikamanganna nga uray la nakasarwa ken nagbayyuot. Adda lategna a saan a kimsen. Napintas ti naikawes kenkuana a karakterisasion, makapatik-ab. Makapaisem, agraraay nga isem kabayatan ti panaganalisar iti sarita.
Nasurat daytoy a naplano a nasayaat ti balabala (plot) isu a makaay-ayo dagiti eksena ken parang a naidatag.

Nabara a kablaaw iti author!

“Maestro Teody”

Sarita ni Jobert Pacnis iti Ballesteros, Cagayan, Umuna a
Gunggona, SABALI Awards 2009-2010.

PAKAUNA: Ti sarita ket maipapan iti binalitungeg a sistema iti edukasion. Nabayagen daytoy a naglalaeg ken kasla awan ti mangdillaw wenno mangagas koma. Numona ta iti benneg ti Edukasion pay met ngarud. Ngem saan a nagbuteng ti author a nangirakurak ti agal-alingasaw a kinabangsitna. Inakemna ti annongenna a kas mannurat ken mannursuro.

Daytoy ti nagpintasan ti sarita.

Kastoy kadi ti isuro kadagiti adalan? Sadino ti pagturongan
ni agtutubo kadaytoy a sistema? Narikut a sirmataen.

Ket immapay iti lagiptayo dagiti mannurat a di nagbuteng a nangilamina iti Literatura Ilokana dagiti buyok ken makasael a sistema ti edukasion.

Kas ken ni manang Maestra Cresing (Cresencia Alcantara ti San Fernando City, La Union), ni manong Maestro Dioning (Dionisio Dacanay ti Bacnotan, La Union), ni manong Maestro Nanding (Fernando Sanchez ti San Nicolas, Pangasinan), sa ita, ni ading Jobert Pacnis ti Ballesteros, Cagayan. Dagitoy dagiti mannurat a situtured a nangirakurak iti inanay a sistema ti edukasion. Saanda a nagbuteng a nangdupir iti agrakrakaya a sistema babaen kadagiti sinursuratda a sarita. Isuda dagiti pudpudno a mannursuro a takiag ti puli. Isuda ti silaw dagiti ubbing iti masakbayan.

Ngem mabilbilang met iti ramay ti kas kadakuada!
Rumbeng a taliawen ken agasan ti sakit iti ikub ti edukasion.

Bueno, intay taldiapan ti sarita…

TI PAULO

“Maestro Teody.” Kas paulo ti sarita, maipapan iti maestro ti masarsarita. Ti eksperiensana a kas kabarbaro a mannursuro iti Northern Quezon High School, dagiti paliiwna nga aramid dagiti katitseranna, dagiti madi nga aramid dagiti estudiante, ti saan nga umiso a pananggundaway kadagiti estudiante nangruna kadagiti nagannak, ti kinaawan timek ti prinsipal, ken dadduma pay…

Nabaked unay a paulo. Modelo a mannursuro.

TI TEMA:

Maipapan iti nasayaat nga edukasion ti tema ti sarita. Adda pay dagiti dadduma ngem daytoy ti tratarek iti daytoy a sinurat.

Iti nasayaat nga edukasion, saan a mental ability ti kaskenan no di kasano a mulien ti maysa nga ubing tapno agbalin a produktibo ken nasayaat nga umili ken lider iti masakbayan – panangmuli kadagiti ubbing, saan laeng nga iti mental a kinasirib, no di pay kas ekselente nga indibidual, espiritual man ken sosial. Maysa a responsible nga umili. Saan laeng nga intellectually excellent, no di pay ikutna dagiti tagipatgen (values) nga agserbi a mangitakder kenkuana a kas tao.

Makuna nga ikut ti maysa nga estudiante ti nasayaat nga edukasion babaen no “kasano” nga akmen ken ipatungpalna dagiti naimbag a sursuro ken tagipatgen, no kasano nga akmenna ti responsiblidadna iti gimong a kas umili ken iti eskuelaan a kas estudiante (social responsibility) ken no kasano nga akmenna ti akemna para iti spiritual a banag.

Ta nakaad-adun ti tao iti lubong, ngem nagrigat met ti agpakatao…

TI PANGRUGIAN:

Iti damo a parang, agmaymaysa ni Maestro Teody a mangur-urnos ti siled a pangisuruanna. Pasimudaag daytoy nga agmaymaysa a mangilinteg ti saan nga umno nga aramid iti Northern Quezon High School (NQHS) a kas nadamdamagnan sakbay a nakastrek a mangisuro ditoy.

Ania dagiti sumarsaruno nga eksena? Dayta ti dakkel a kawit wenno sibbol tapno basaen, imutektekan ken paliiwen ti pakabuklan ti sarita.

Mailintegna ngata dagiti killo? Maitakderna ngata ti kinaindaklan ken kinadayaw ti propesionna nga edukasion? Maawisna ngata ti respeto dagiti adalanna? Kasano? Ania dagiti addangna?

Dagita ti agaon a saludsod iti asino man a mangbasa. Masungbatan dagita kabayatan a mawarwar ti basbasaen agingga iti gibusna.

DAGITI RISIRIS

Tao kontra iti gimong wenno sosiedad. Maysa nga institution ti NQHS wenno sosiedad a naisabali wenno kasungani ti mission vision koma ti napudpudno nga agserserbi iti edukasion. Ditoy nga agsungani ti prinsipio ni Maestro Teody ken ti nadatnganna a gimong dagiti mannursuro.

Tao kontra tao. Babaen ti panaginnala ti sao da Maestro Teody ken maysa a maestra nga agur-uray iti ‘padulas’ sananto ruk-atan dagiti grado dagiti adalan. Naammuan ti maestro daytoy a banag iti mismo a bibig dagiti estudiante.

Tao kontra iti bagina met laeng. Nasken a paluklokan pay ni Maestro Teody ti kurdonna tapno maakemna ti naisangsangayan nga idudupirna iti pader ti agrakrakaya a sistema. Ken nasken a mangeddeng para iti paggibusan – ti naisangsangayan a paggibusan ti sarita. The leading character struggles with himself/herself; with his/her own soul, ideas of right or wrong, physical limitations, choices, urges, fear, etc. Karinnisiris a mismo ti karakter ti bagina.

Dayta ni Maestro Teody.

TI BALABALA:

Inakem ni Meatro Teody ti rumbeng nga aramidna tapno isu ti pagwadan a tuladen dagiti adalan. Naggunay ken nagtrabaho, indauluanna dagiti adalanna. Inaramidna ti bagina a kas modelo a tuladen dagiti adalanna. Daytoy ti nangited iti respeto ken panagdayaw ken panangilala dagiti adalanna. Naisubli kenkuana ti ayat nga intedna kadagiti estudiante.

Adu dagiti kapaliiwan ni Maestro Teody: kas iti kinaawan ti naurnos a sistema iti eskuelaan lalo iti sakbay ken kalpasan ti flag ceremony, ti saan a madaldalusan nga school ground, ti saan nga umiso a panagserrek dagiti mangisursuro, ti kinaawan ti teacher of the day, ti kinaadda ti bukod a lubong ken impluensia dagiti managbaybay-a ken di mangisuro iti naimbag a kamaestraanna, ti test paper a pagkuartaan dagiti mangisursuro, ti kinaawan aksion ti prinsipal kadagiti maidanon kenkuana a parikut, dagiti saan nga agited a titser iti grado gapu ta agurayda iti ‘padulas’ wenno kantidad a takup ti buttaw a grado ken mabayadan a bakante a quiz, ti sistema ti panangisuro dagiti padana a mannursuro, dagiti maibulsa a koleksion, dagiti pagkuartaan dagiti mannursuro nga uniporme iti intrams. Ken adu pay.

Amin dagitoy ket pilit a sinuba ni Maestro Teody nga isu met ti nangipategan dagiti estudiante kenkuana. Isu a damdamagen dagiti estudiante no mangisuro pay iti sumaruno a tawen. Saan a kayat dagiti adalan a pumanaw gapu iti dakkel nga ayat, pannursuro, tagipatgen (values) a nasursuroda kenkuana.

Nasken a mangeddeng ni Maestro Teody para iti paggibusan…

TI PAGGIBUSAN:

“Nangeddeng. Wen, inton bigat a damagen manen dagiti adalanna ti desisionna, ammonanton ti isungbatna. Ita pay ta ammonan dagiti mapaspasamak iti uneg ti pagadalan?
Malagipna ita ti sangkasao ti amana idi agbasbasa pay laeng iti haiskul a ti la makibarbarkada ti ammona: Ti nadadael ti masapul a tarimaanen. Dinto tarimaanen ti karpintero ti di naperdi a paset ti balayna.”

Kastoy a naggibus ti sarita.

Imbati ti author a dakkel a pagpanunotan dagiti agbasbasa no umikkaten a mangisuro wenno saan. Posible a maawaten iti immuna a nagaplayanna ta papaayabandan. Bassit ti sueldona kadaytoy a pagadalan.

Di naibaga ti paggibusan. Open ending. Aggibus ti sarita a di nalawag ti solusion ti parikut nga indatag ti author, ngem ketdi, adda dagiti sumagmamano nga imparangna a suhestion no kasano nga aggibus dayta sarita babaen ti bukod a keddeng ti nagbasa. No ania dayta a keddeng, marespeto la unay.

Ngem ti responsibilidad ket responsibilidad. Ti aramid a naimpusuan ket ubbog ti ragsak. Adda sungbat iti naisangsangayan a paggibusan: ti nadadael ti masapul a tarimaanen. Dinto tarimaanen ti karpintero ti di naperdi a paset ti balayna.

Ammon ni nagbasa ti umiso a paggibusan…

Nabara a kablaaw iti author!#

(Naadaw iti Tawid Newsmag)