Salsaysay ni Jaime M. Agpalo, Jr.

No basbasaek ti editorial ti The New York Sun a naipablaak idi Setiembre 21, 1897, maguyugoy iti riknak iti panangsungbat ni editor Francis Pharcellus Church iti maysa a surat ti maysa nga ubing nga agtawen iti walo ken agdamdamag no pudno kadi nga adda Sta. Claus. Itoy a panangsungbatna, saanna laeng a sinungbatan ti komunikasion ti maysa a mangipatpateg ti pagiwarnakda, ti maysa kadagiti ridersda no dipay ket inlukatna ti ridaw ti kinapudno tapno masawang ti panagduadua. Pinatibkerna ti pundasion ti panunot ken puso dagiti ubbing a mamati ti kinaadda ti Sta. Claus. Ket daytoy a panamati ket pamayor a ramot itan. Ramot a dinto maakkal ken mapugipog dagiti agpangpanggep a manglilibeg, a mangagaw ken mangipanaw iti naganus a muging dagiti ubbing.

Napateg ni Sta. Claus iti biag ti ubing, iti pamilia, iti komunidad, iti sangalubongan. Ti kaipapanan ti Sta. Claus ket ayat ken panangipateg. Ta isu daytoy ti agited iti aginaldo. Ta saan kadi nga ayat ken pammateg ti kaipapanan ti aginaldo? Kasapulan ti Sta. Claus ti maysa nga ubing. Kasapulan ti ubing ti ayat ken pammateg.

Lalo a, kadagitoy a panawen a kimmaro iti panagrupsa dagiti tagipatgen (values) ken moralidad iti mata dagiti ubbing. Lalo ket nailimogdan kadagiti nagkaadu a wagas ken taudan dagiti impormasion a kontrolado ken saan. Kasapulan a maipasagepsep ti kaipapanan ti kinaasino ni Santa Claus. Kasapulan a maiyadal no ania ti maitedna nga imbag ti ayat ken pammateg.

Malilibeg met ti pammati nga insuro kadagiti ubbing babaen kadagiti impormasion a mangiyaw-awan, nairanta man dagitoy nga impormasion wenno di naigagara. Ta dumteng no kua dagiti kumaw a balikas a mangipaay iti allilaw tapno maagaw ti atension ti ingungoten nga annak. Nabileg dagiti kumaw a balikas ta takawenda dagiti annak kadagiti nagannak. Itoy a pannakaibaw-ing ti immatang ken rikna dagiti ubbing kadagitoy a kumaw a balikas ken impormasion, ti ad-adda a makarikna iti pannakaapektar ken panagsagaba ket mismo a ni Santa Claus. Dagiti mismo a nagannak.

Intay man ngarud ire-print ti editorial:

DEAR EDITOR:

I am 8 years old. Some of my little friends say there is no Santa Claus. Papa says, “If you see it in THE SUN it’s so.” Please tell me the truth; is there a Santa Claus?

VIRGINIA O’HANLON.
115 WEST NINETY-FIFTH STREET.

VIRGINIA, your little friends are wrong. They have been affected by the skepticism of a skeptical age. They do not believe except they see. They think that nothing can be which is not comprehensible by their little minds. All minds, Virginia, whether they be men’s or children’s, are little. In this great universe of ours man is a mere insect, an ant, in his intellect, as compared with the boundless world about him, as measured by the intelligence capable of grasping the whole of truth and knowledge.

Yes, VIRGINIA, there is a Santa Claus. He exists as certainly as love and generosity and devotion exist, and you know that they abound and give to your life its highest beauty and joy. Alas! how dreary would be the world if there were no Santa Claus. It would be as dreary as if there were no VIRGINIAS. There would be no childlike faith then, no poetry, no romance to make tolerable this existence. We should have no enjoyment, except in sense and sight. The eternal light with which childhood fills the world would be extinguished.

Not believe in Santa Claus! You might as well not believe in fairies! You might get your papa to hire men to watch in all the chimneys on Christmas Eve to catch Santa Claus, but even if they did not see Santa Claus coming down, what would that prove? Nobody sees Santa Claus, but that is no sign that there is no Santa Claus. The most real things in the world are those that neither children nor men can see. Did you ever see fairies dancing on the lawn? Of course not, but that’s no proof that they are not there. Nobody can conceive or imagine all the wonders there are unseen and unseeable in the world.

You may tear apart the baby’s rattle and see what makes the noise inside, but there is a veil covering the unseen world which not the strongest man, nor even the united strength of all the strongest men that ever lived, could tear apart. Only faith, fancy, poetry, love, romance, can push aside that curtain and view and picture the supernal beauty and glory beyond. Is it all real? Ah, VIRGINIA, in all this world there is nothing else real and abiding.

No Santa Claus! Thank God! he lives, and he lives forever. A thousand years from now, Virginia, nay, ten times ten thousand years from now, he will continue to make glad the heart of childhood.

Daytoy a sungbat ti editor ket nagbalin a ‘most reprinted editorial’ sipud idi naimaldit agingga kadagitoy nga aldaw ken nagbalin a paset no di man linaon dagiti libro, sine, posters, stamps, iti editorial met laeng, kadagiti sinurat (a kas itoy) lalo no kastoy a dumteng ti naisangsangayan nga aldaw ti selebrasion ti pannakaipasngay ti Mannubbot.

Wen, nagbassit ti utek no ikumperar ti taudan ti sirib daytoy nga utek. Ket ti panangammo ti kinapudno ken kaipapanan ket saanna laeng a pairuten ti pammati no dipay ket pabilgen.

Literally, kadagiti ubbing, saanna laeng a pabilgen ti panagraemna kadagiti nagannak kenkuana no dipay ket ad-adda nga ayatenda dagiti dadakkelda a kas isuda (ti ama ken ti anak) ti pudpudno a Sta. Claus a taudan iti ayat ken panangipateg. Dagiti nagannak a mangited kadakuada iti aginaldo itoy a paskua.

Ket asinoman nga ubing a mamati ken Sta. Claus, mamati met kadagiti nagannak kenkuana. Mamati met ti kinaimportansia ti ayat ken pammateg.

Ti Sta. Claus, pabilgenna ti relasion ti anak ken dagiti nagannak. No ti ubing ket adda ti panamatina ken ni Sta. Claus, mangibitin daytoy iti medias iti tawa wenno sadino la ditan a paset ti balay. Literally, dagiti nagannak kenkuana, saanda met a paayen daytoy nga anak agsipud ta ay-ayaten ken ipatpategda la unay. Mangitedda iti aginaldo.

Itoy a proseso, dagiti nagannak, saanna laeng nga insuro no ania ti kaipapanan ti ayat ken pammateg no dipay ket impatawidnan ti naimbag a sursuro ken aramid no daytoy nga anak ket dumtengto met kadakuada daytoy a gundaway nga isuda ket agbalin nga ama wenno ina.

Bassit laeng ti utek. Nalawa ti taudan ti kinasirib. Adda ti kinasirib a saanen a nasken nga ilawlawag no ania daytoy, ta sirib a mismon ti mangited iti interpretasion no ania ken apay daytoy.

Saan ngarud a nasken nga ilawlawag ti kinaasino ken kinaania ni Sta. Claus ta ti akmenna nga interpretasion ket maysa a di magatadan a banag. Apay nga ilawlawag pay laeng iti kinaasino ni Sta.Claus no daytoy ket maysa a kinasirib? Wen, saanen a nasken nga ilawlawag ti kinasino ken kinaannia ni Sta. Claus ta dumtengto met laeng ti panawen a maawatan ti ubing ti kinaasino ken kinaaniana. Ket daytoy a kinaasino ken kinaaniana ket isunto met laeng iti inna ipasagepsep iti agbalin nga annakna.

Masirib nga ubing ti mamati iti Sta. Claus. Masirib nga ubing iti mamati kadagiti nagannak kenkuana. Masirib nga ubing ti naipasidong iti ayat ken pammateg. Masirib nga ubing ti ammona iti agayat ken mangipateg.

Wen, sibibiag ni Sta. Claus. Agnanayon a sibibiag iti puso ti ubing.

Naimbag a paskuayo amin!

.

Picture borrowed from http://crazy-frankenstein.com/free-wallpapers-files/christmas-santa-claus-wallpapers/santa-claus-arrived.jpg