Idi naganac ni Mang Estelling, awan pay nacadcadlaw. Ta ngamin ket nagsicog a balasang. Indulinda cano diay sicog na ta idi napalabas a panawen, tay agsicog a balasang pacaibabainan. Amin a cacabagyan agtitinnulong tapno maidulin dayta nga secreto ti familya. Napan idiay adayo nga disso ni Mang Estelling tapno aglemmeng. Diay abagatan ti Pangasinan cano ti nagcamanganna. Diay sa Tarlac ti napananna ta adda’t didiay tay cabsat ni amangna.

Idi nagsubli idiay ili mi ni Mang Estelling, adda kinacuyog na nga ubing. Nabayag a nagpucao… adu a tawen a di mi nakitkita. No adda agdamag no siasin dayta nga ubing, daytoy ti isungbat na: “Caanacak daytoy – anak ti casinsin mi,” cunana.

Aglabas ti aldaw, bulan ken tawen. Daydiay caanacan ni Mang Estelling, Brenda ti naganna, dimmackel metten ken nagbalinen nga balasangen. Ay ama aya, inget taraki, pintas ken lasbang na dayta nga Brenda. Ti saan nga agcabayag adun dagitoy agintresado nga dumanonen. Babbaro, calantangan, lallacay. Casta unay met ti pinangi-parparammag ni Mang Estelling ken ni Brenda nga caanacanna. Nagadal ti piano idiay convento cabayatan pinag-high school na. Ngem uray pay no casta unay kinalaing ken kinasirib na, mapan met makiani sagpaminsan, makibayo ti bagas, makitabtabuno cadagita pada na nga babbalasang tapno “…dinan to cano malipatan ti naggapuanna nga rigat.”

Nasingpet nga balasang daytoy nga Brenda. Ti kinasayaat ti ug-ugali na awan umasping. Casla tay canta, “Dayta nagsaway a pintas mo awan umasping. . .nga imparabur ti Dios nga inca caasping. . .” No pagpaspasaw laeng, ni Brenda pay laeng iti capipintasan nga mutya nga naiyanac ditoy ili mi.

Uray dagidiay babbaket idiay tiendaan ipadpadto da nga ni Brendan to cano ket agballaigi ken nangaton to ti magunod na. “Mangasawan to ti bacnang, wenno asawaen to ti milyonaryo dayta,” cunconada.

Immay metten ti canito nga ipupusay ti biag dagidiay nagannac ken ni Mang Estelling. Nagsaruno da nga napan. Di cad isuda nga dua ken ni Brenda laengen iti nabati nga agnaed ti daydiay dackel nga balay. Medio bumaket metten ni Mang Estelling. Cabayatan pinangtartaripato ken pinangpadackel na ken ni Brenda nga caanacan na saan metten a nagasawa ni Mang Estelling. Casla balasang a nabaketan. Ngem ammo met a dagiti umili nga nagsicog idi nabayagen a tiempo – ngem dida metten iducdukiten dayta nga banag.

“Ania ngay annaco ti capanunutam,” dinamag ni Mang Estelling ken ni Brenda idi nalpas da nga nangrabii. “Agbasa ca cadi idiay colehio adton malpas mo ti high school?”

Insigida diay sungbat ni Brenda. “No pumanawac Mang ket sino pay coma ngarud ti mangaywan ken mangtaripato cadacayo,” napnuan ayat diay sungbat ni Brenda. “Ta sitsita met laengen ti nabati. Ken maysa pay ket adda met reuma ken sagsagubanit dayta bagi mon. Di ca met macakunkunaynayen. Diak cayat ti pumanaw Mang. Agyanac ditoy sidong mo.”

Uray la nga nacalua pay ni Mang Estelling a nacangngeg diay sinao ni Brenda. Napno’t ayat, liday, ragsac, rag-o, ken rambac diay panpanunutna. “Yamanek unay Apo daytoy inted yo caniac nga inanac…” pinanunutna.

“Ala ket annacco, no isu dayta ti keddeng ni Apo a ket, agan-anos cayo cadi a tapno dicay to agbabbabawi ti camaudiananna.” Timmacder a mapan diay cuarto ta macaturturogen ni Mang Estelling. “Ni, iddepem to dayta lampara naccong wen…?

“Wen Mang.” Adda pay laeng diay cosina ni Brenda nga agararamid ti assignment na cano. Ti kinapudno na agputputar ni Brenda ti surat nga isungbatna cadaydiay naawatna nga College Admission Form ni Mother Superiora Maria Teresa Nabua a naggapu’t didiay Regina Coeli Cloister diay Batangas.

“Dear Mother Superior,” inlanadna. “Words are never adequate to convey my profound gratitude to you and to the Sisters of Regina Coeli Cloister for accepting me to your School of Nursing. I thank God for the opportunity to attend your highly esteemed school of higher learning. Honored as I am by your acceptance, I must respectfully decline the full scholarship offer. After much prayer, reflection and contemplation, I have decided that my first duty and obligation is to stay home and provide care for my mother who is ailing and who will soon be unable to help herself deal with life’s basic necessities. I hope and trust that Regina Coeli Cloister will understand my decision. Respectfully Yours, Brenda Costales.”

Tallo a tawen ti napalabas. Ti pinangtaripato ni Brenda ken ni Mang Estelling conam la nga naca-esespesyal – tay cona da nga “one-on-one care”. Amin a masapul ni Mang Estelling, ni Brenda ti sumongbat ken mangaramid. Gapu ngarud ta di metten macagunay piman, ni Brenda ti mangdigos caniana, mangpulvos no aglinget ti tengnga ti napudot nga aldaw, mangsucat ti camison ken cawes na no malpas nga agdigos, mang-ilo diay ubet na no malpas a tumakki, mang-pacpacan, mangituduc diay saringilya ti agas, mangap-apros diay mugingna ken mangduduaya tapno macaturog. Nagbalin ni Brenda nga casla “live in nurse” ni Mang Estelling. Uray di met nagbasa ken nageksamen, ni Brenda ket ammo na met aminen nga aramiden ti “professional nurse” a conada.

Idi pimmusayen ni Mang Estelling, sinuratan ni Brenda diay Regina Coeli Cloister School of Nursing tapno ag-aplicar manen ta cayatna ti agbasa. Ngem cabayatan pinangtaripato na ken ni Mang Estelling a casla pasiente na, agsinsinnurat da ken ni Mother Superiora isu nga paga-ammo ni Mother Maria Teresa ti inaldaw nga ar-aramiden ni Brenda maipangep ti nursing.

Imbes nga pagiscuelaen da coma ni Brenda, pinagecsamen da tay cunada nga achievement test cano idi nalpas ti pinagreview na ti uppat wenno innem sa a bulan. Casla “board examination” dayta. Caasi ni Apo Dios, nairuar ni Brenda diay lima nga ecsamen ti dayta nga Nursing Board.

“Apo, awan pay casta nga napasamac ti daytoy nga escuela manipud idi naputar ken naipatacder,” imbunannag ni Mother Superiora. “No ti kinalaingna ken kinasiribna dayta nga estudiante. . . awan umasping. . . awan umasping!”

Idiay mismo nga serrecan a ruangan ti Regina Coeli Cloister School of Nursing, naipasking idiay tuctuc ti arco daytoy a padamag: “Brenda Costales – Registered Nurse, Class of 1954. Her dedication to patient care stands unsurpassed.”