Pumigpigsa ti karasakas ti independent filmmaking iti Filipinas.

Indie, kunada kadagitoy a pelikula. Dagitoy ti pelikula a saan nga aramid dagiti kompania nga agiprodprodius kadagiti pelikula a komersial.

Saan laeng a ditoy pagilian ti pakadlawan dagiti pelikula nga indie. Uray iti internasional a merkado.

Kinapudnona, ad-adda a dagitoy ti mangyawid iti award manipud kadagiti internasional a film festival.

Adda dita ti “Ploning” a nagistayan nakaala iti nominasion iti Oscars kas Best Foreign Film.

Adda dita ti “Kubrador”, “Masahista”, “Ang Pagdadalaga ni Maximo Oliveros”, ken dadduma pay.

Kuna dagiti kritiko iti Filipinas, dagitoy a pelikula ti “adda ibagbagada”. Ta naaramidda a nawaya iti diktar ti prodiuser.

Nawaya ti direktor a nangiruar iti pudpudno nga estoria nga awan ti “loveteam-loveteam” a masapul a mangkiki kadagiti audience wenno agbuybuya.

Ti imasna, kaaduan ita kadagiti ubbing a direktor ti agpatingga lattan kadagiti estoria a maipanggep iti prostitusion, droga, kinakurapay, kinarugit ti politika, ken dadduma pay a “makapadurmen” a pingir ti biag.

Agingga a natakuatan ni Ron Bryant ti kinabaknang ti Literatura Ilokana. Ni Bryant ti direktor ti “Rotunda”, “Alon”, “Baryoke” ken dadduma pay, a kaaduan kadagitoy ti nakaala iti award iti Cinemalaya ken Cinema One Originals.

Natiliw ti imatang ni Bryant iti kinadaeg ti biag iti “Ti Daga, ti Tudo, ken ti Init” a sarita ni Juan S.P. Hidalgo, Jr. (naipablaak iti BANNAWAG idi Agosto 7, 1961 a bilang).

Iti nasao a sarita, nakita ni Bryant ti kinaragsak dagiti Ilokano, ti kinapositibo ti panagkitada iti biag.

Malaksid nga Ilokano ti naggapuan a puli ni Bryant, mamati nga ad-adda a maikari iti pammadayaw, babaen ti pannakaitandudoda iti lubong, dagiti sinurat a mangitagtag-ay iti kinatan-ok ti biag ken dagiti parabur itoy.

Iti ababa a pannao, panggep ni Bryant ti mangaramid iti pelikula a maibasar iti nasao a sarita. Iti pannakasursurat daytoy, ar-aramidendan kada Apo Hidalgo, ken Entertainment Editor ti Bannawag Ariel S. Tabag, ti screenplay ti pelikula.

Kuna ni Bryant nga Iluko dagiti dialogo iti pelikula tapno ad-adda a maipakita ti naisalsalumina met a kannawidantayo nga Ilokano. Addanto met subtitle daytoy iti Ingles.
Innayon ni Bryant a rugi laeng daytoy ti pannakaiyam-ammo, babaen ti pelikula, ti kinabaknang ti literatura ken kannawidantayo nga Ilokano.

Naimbag a damag daytoy kadatayo nga Ilokano. Ket sapay koma ta agballigi daytoy a gannuat. (NOLI S. DUMLAO)

 .

Photo Captions

Top Photo: Ariel S. Tabag, Ron Bryant, ken Noli Dumlao. Naala ti ladawan iti sango ti pagtaengan da Mr. and Mrs. Reynaldo A. Duque, October 26, 2008 kalpasan ti awarding iti Umuna a Premio Reynaldo. (Innala ni SEB).

Bottom Photo: Juan S.P. Hidalgo bayat ti panagbitlana iti maika-42 nga Anibersario ti GUMIL Metro Manila, December 21, 2008. (Innala ni SEB).

.